Mẹ Và Bé

Thai chậm phát triển: Nguyên nhân, biểu hiện và phòng ngừa

Chẩn đoán thai chậm phát triển như thế nào là đúng và kịp thời ?Làm thế nào để nhận ra thai chậm phát triển trong tử cungHiện tượng thai chậm phát triển là gì và tác động ảnh hưởng như thế nào ?

Nuôi con mãi không tăng cân là vấn đề đau đầu nhức nhối của mọi bà mẹ. Nhưng trước khi phải đối mặt với vấn đề dinh dưỡng phù hợp cho con thì trong thời kỳ mang thai, không ít thai phụ phải đối mặt với nỗi lo thai chậm phát triển trong bụng mẹ. Hiện tượng này không có biểu hiện cụ thể quá rõ ràng nhưng hậu quả nó gây nên lại vô cùng nghiêm trọng. Vậy cần trang bị những kiến thức gì về hiện tượng quái gở này, hãy cùng Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc giải đáp những thắc mắc của mẹ nhé!

Hiện tượng thai chậm phát triển là gì và ảnh hưởng như thế nào?

Thai chậm tăng trưởng hay phát triển với thuật ngữ chuyên khoa Intrauterine Growth Restriction ( viết tắt IUGR ) là thực trạng suy dinh dưỡng bào thai ngay khi còn trong bụng mẹ được xác lập trải qua size và khối lượng thai dưới đường bách phân vị thứ 10 hoặc thứ 5, thứ 3 ( tùy theo tài liệu sử dụng ). Thai chậm tăng trưởng ( TCTT ) là yếu tố thường gặp và có ảnh hưởng tác động 5-7 % thai kỳ .Thai chậm tăng trưởng / phát triển hoàn toàn có thể dẫn đến một số ít hậu quả rất nguy khốn, như : Tỷ lệ bệnh – biến chứng và tử trận sau sinh ngày càng tăng do hiện tượng kỳ lạ khô nước ối thường Open từ đó gây nên sự chèn ép dây rốn, những bé đã từng là thai chậm phát triển trong tử cung sẽ dễ bị những di chứng trầm trọng về thần kinh, kém phát triển trí tuệ, cao huyết áp lúc về già và những biến chứng về tim mạch hoặc bị vàng da, bị thừa hồng cầu hơn những em bé là thai khỏe thông thường khác .

Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng thai chậm phát triển

Có 4 nhóm tác nhân dẫn đến hiện tượng kỳ lạ thai chậm tăng trưởng / phát triển trong tử cung mà những thai phụ cần tìm hiểu và khám phá .

Nhóm tác nhân từ thai thi

  • Thai nhi bị không bình thường về nhiễm sắc thể : hội chứng Turner, Down …. hay do di truyền
  • Thai dị tật
  • Đa thai : việc cung ứng nhu yếu dinh dưỡng cho nhiều bào thai sẽ khó khăn vất vả hơn chỉ một bào thai và rủi ro tiềm ẩn tiền sản giật khi mang đa thai cũng cao hơn. Có đến 25-30 % thai chậm phát triển khi mang thai song sinh

Nhóm tác nhân từ bánh nhau: Suy chức năng bánh nhau, Bất thường tử cung, Nhau bám màng.

Nhóm tác nhân từ người mẹ: 

  • Thai phụ bị cao huyết áp ,
  • Thai phụ có dáng vóc nhỏ hoặc thiếu chất dinh dưỡng
  • Thai phụ mắc những bệnh mãn tính tương quan đến tim, thận …
  • Thai phụ bị chảy máu hoặc mắc các bệnh lý như: đái tháo đường thai kỳ, hồng cầu liềm…

Nhóm tác nhân từ bên ngoài như thuốc lá, rượu, nhiễm trùng … Bất kỳ bệnh lý nhiễm trùng nào ở mẹ trong thời kỳ mang thai ( giang mai, sởi, nhiễm toxoplasma, cytomegalovirus ) đều hoàn toàn có thể dẫn đến thực trạng thai chậm phát triển trong tử cung .

Phân loại hiện tượng thai chậm tăng trưởng/phát triển

IUGR chia làm 2 loại :

  • IUGR phù hợp : nghĩa là toàn bộ những số đo sinh học của thai đều nhỏ mà nguyên do đa phần do rối loạn di truyền, nhiễm trùng …
  • IUGR bất phù hợp : chỉ có vòng bụng thai nhỏ, chỉ số đầu và xương đùi thông thường

Xem thêm : Sinh con trọn gói

Làm thế nào để nhận biết thai chậm phát triển trong tử cung

  • Thai phụ hoàn toàn có thể tăng cân ít hơn thông thường hoặc có thực trạng thiểu ối .
  • Thai phụ gặp những bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường .

Nhìn chung tín hiệu nhận ra của thai chậm phát triển trong tử cung thường không rõ ràng, hầu hết được phát hiện là nhờ những lần khám thai định kỳ và dựa vào 1 số ít những chỉ số tương quan như :

  • Chỉ số đường kính lưỡng đỉnh : có tới 70 % những trường hợp thai chậm phát triển trong tử cung có kích cỡ đường kính lưỡng đỉnh nhỏ hơn so với tuổi thai
  • Chỉ số chu vi bụng : chỉ số thường được sử dụng nhất để Dự kiến thai chậm phát triển trong tử cung. Chỉ số chu vi bụng có giá trị Dự kiến thai chậm phát triển trong tử cung cao hơn chỉ số đường kính lưỡng kính, chu vi đầu và chiều dài xương đùi. Trong 1 số ít trường hợp thai phụ không nhớ đúng mực ngày kinh nên không hề xác lập được tuổi thai, nếu vận tốc tăng của chu vi bụng dưới 10 mm trong 15 ngày thì hoàn toàn có thể nghĩ tới thai chậm phát triển trong tử cung .
  • Chỉ số chiều dài xương đùi: Chỉ số này không có giá trị đặc biệt trong chẩn đoán thai chậm phát triển trong tử cung.

  • Ước lượng khối lượng thai rất khó để có một công thức tính đúng chuẩn khối lượng thai nhi trong tử cung, tất cả chúng ta chỉ hoàn toàn có thể ƣớc đoán khối lượng thai trong khoảng chừng cộng trừ 10 % của giá trị trung bình, so sánh với biểu đồ phát triển khối lượng thai theo tuổi thai để chẩn đoán thai chậm phát triển trong tử cung .
  • Chỉ số Doppler động mạch: Trường hợp doppler động mạch rốn và động mạch tử cung bình thường, trường hợp này thai chậm phát triển trong tử cung có thể do bất thường NST và ở thời kỳ chu sinh cũng ít có nguy cơ biến chứng xảy ra. Trường hợp doppler động mạch tử cung bất thường, trường hợp này thai chậm phát triển trong tử cung do bệnh lý hệ tuần hoàn của người mẹ. Thai phụ có kết quả Doppler động mạch bất thường có nguy cơ cao bị tiền sản giật và rối loạn tăng huyết áp trong các tháng cuối, làm thai chậm phát triển trong tử cung và có khả năng chết lưu trong tử cung.

thai chậm phát triển

Những nhóm thai phụ có nguy cơ có thai chậm phát triển

Những thai phụ có rủi ro tiềm ẩn cao thai bị chậm phát triển trong tử cung thường có :– Tiền sử đẻ con chậm phát triển trong tử cung– Tăng cân ít hơn thông thường trong thai kỳ– Chiều cao tử cung nhỏ hơn tuổi thai– Mắc những bệnh lý như cao huyết áp, đái tháo đường, bệnh lý hồng cầu– Tiền sử hút thuốc lá, nghiện rượu bia, sử dụng chất kích thích– Mang song thai hoặc đa thai– Mắc những bệnh lý nhiễm trùng hoặc rối loạn di truyền– Tiền sử tiếp xúc với những hóa chất ô nhiễm

Chẩn đoán thai chậm phát triển như thế nào là đúng và kịp thời?

Chẩn đoán thai chậm tăng trưởng giai đoạn sớm

  • Chỉ chiếm 20 – 30 % IUGR
  • 50 % hoàn toàn có thể kèm tiền sản giật sớm
  • Tình trạng suy tính năng bánh rau nghiêm trọng, giảm phân phối oxy cho thai mãn tính
  • Biểu hiện : EFW < 10 %, Doppler ĐM rốn không bình thường
  • Kết cục sau sinh : rất xấu, toan hóa máu, rủi ro tiềm ẩn tử trận cao

Chẩn đoán thai chậm tăng trưởng giai đoạn muộn

  • Chiếm 70 – 80% IUGR

  • Ít kèm tiền sản giật ( # 10 % )
  • Tình trạng suy công dụng bánh nhau mức độ nhẹ .
  • Biểu hiện : Trọng lượng gần như là tương thích tuổi thai hoặc hơi nhỏ ; Doppler ĐM rốn thông thường trong hầu hết trường hợp ; MCA doppler giảm kháng trở 25 % ; CPR không bình thường ( 25 % ) -> giảm oxy thai ; Doppler ống TM gần như thông thường
  • Kết cục sau sinh : rủi ro tiềm ẩn tử trận thấp hơn, nhưng dự hậu lâu bền hơn xấu

Những cách chẩn đoán thai chậm tăng trưởng/phát triển

Siêu âm: Chẩn đoán thai chậm tăng trưởng (TCTT) cần phải siêu âm đo đạc kích thước thai ít nhất 2 thời điểm, cách nhau ít nhất 4 tuần. Chẩn đoán thai chậm phát triển trong tử cung dựa chủ yếu vào siêu âm do thường không có triệu chứng đặc trưng. Tuy nhiên, có một số dấu hiệu thai chậm phát triển trong tử cung gợi ý như:

  • Thai phụ có tiền sử đẻ con chậm phát triển trong tử cung
  • Trong quy trình tiến độ mang thai sản phụ tăng cân ít hơn thông thường và chiều cao tử cung nhỏ hơn tuổi thai
  • Mẹ phát hiện 1 số ít nguyên do như huyết áp cao, bệnh lý tim mạch

Việc xác lập đúng mực tuổi thai dựa vào siêu âm 3 tháng đầu giữ vai trò then chốt. Các chỉ số sinh học AC < 10 % giúp phát hiện TCTT với tỷ suất 75 %, vòng bụng nhỏ là một dấu chứng nhạy để phát hiện TCTT. Để chẩn đoán xác lập cần dựa vào siêu âm là hầu hết vì :

  • Đây là chiêu thức hữu hiệu để chẩn đoán vì hoàn toàn có thể so sánh so sánh kích cỡ của thai với kích cỡ chuẩn từ đó nhìn nhận thai chậm phát triển trong tử cung cân đối hay không cân đối
  • Có đến 90% trường hợp thai chậm phát triển trong tử cung có thiểu ối và dễ dàng phát hiện được qua siêu âm

  • Có năng lực ước đạt được khối lượng thai để so sánh với chỉ số trung bình

Siêu âm Doppler màu: Kỹ thuật này dùng để đo tốc độ và lưu lượng máu chảy vào mạch máu não của thai nhi.

Kiểm tra cân nặng của mẹ: Đây là một cách để ước tính sự phát triển của bào thai. Trong mỗi lần khám thai, bác sĩ sẽ kiểm tra và ghi lại cân nặng của người mẹ. Nếu mẹ bầu không đạt được cân nặng theo tiêu chuẩn, đây có thể là dấu hiệu của thai nhi phát triển chậm.

Theo dõi thai nhi: Bác sĩ sẽ tiến hành thực hiện một bài kiểm tra thai nhi bằng cách đặt một dây đai xung quanh bụng của mẹ bầu. Những dây đai này có đầu dò gắn với màn hình. Kết quả kiểm tra sẽ được hiển thị trên màn hình.

Chọc ối: Đây là một thủ thuật dùng mũi kim để lấy nước ối. Mẫu dịch này được kiểm tra xem có nhiễm trùng hay có vấn đề bất thường về nhiễm sắc thể không. Tuy nhiên, đây là sự lựa chọn cuối cùng, vì phương pháp xâm lấn này có thể dẫn đến nguy cơ sinh non.

thai chậm phát triển

Cách phòng ngừa thai chậm phát triển

  • Các cặp vợ chồng khi có kế hoạch mang thai cần đến gặp bác sĩ để được tư vấn về di truyền
  • Thai phụ cần tránh sử dụng chất kích thích, rượu bia, thuốc lá trước và trong thời kỳ mang thai
  • Hạn chế những thực phẩm, những chất chứa caffeine
  • Xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, bổ sung vitamin và khoáng chất đầy đủ

  • Tập thể dục nhẹ nhàng khoảng chừng 30 phút mỗi ngày
  • Khi sử dụng thuốc cần phải hỏi quan điểm bác sĩ để tránh thuốc có công dụng phụ làm thai chậm phát triển

Các biện pháp điều trị thai chậm phát triển trong tử cung

  • Theo dõi ngặt nghèo và tư vấn kỹ cho sản phụ và mái ấm gia đình trong tiến trình mang thai vì lúc bấy giờ chưa có giải pháp hữu hiệu để điều trị thai chậm phát triển trong tử cung
  • Có thể điều trị tăng huyết áp nếu xác lập đó chính là nguyên do gây thai chậm phát triển
  • Thai phụ cần được nghỉ ngơi, hạn chế lao động nặng
  • Nếu nguyên do đến từ không bình thường nhiễm sắc thể hay đa dị tật thì nên chỉ định đình chỉ thai nghén, nếu dị tật đơn độc thì cần được hội chẩn với TT chẩn đoán trước sinh và bác sĩ phẫu thuật để có hướng xử trí sau sinh
  • Dùng corticoid cho tuổi thai từ 28 đến hết 34 tuần
  • Theo dõi liên tục nhịp tim thai từ tuần 26, đánh giá độ giao động của tim thai và biến đổi nhịp tim thai

Đình chỉ thai nghén được đặt ra sau khi đã nhìn nhận tổng lực tuổi thai, tiền sử, thực trạng mẹ và bệnh lý đi kèm và trong những trường hợp sau :

  • Tuổi thai trên 31 tuần mà nhịp tim thai giao động kém, xê dịch độ không liên tục qua 1 tuần theo dõi, nhịp chậm đơn độc và lê dài, lặp lại nhiều lần
  • Tuổi thai trên 34 tuần mà Doppler động mạch rốn có dòng tâm trương bằng không và không bình thường Doppler động mạch não, thai có bộc lộ ngừng tiến triển
  • Tuổi thai trên 37 tuần mà không bình thường Doppler động mạch rốn, động mạch não, monitor

Trẻ sơ sinh chậm phát triển trong tử cung có rủi ro tiềm ẩn tử trận và mắc những bệnh lý cao hơn so với trẻ khác như : chậm phát triển độ cao, dậy thì sớm, rối loạn chuyển hóa gây đái tháo đường, tổn thương thận, tổn thương nội mạc mạch máu .Trong trường hợp chuyển dạ tự nhiên hoặc đình chỉ thai nghén không có chống chỉ định đẻ đường dưới thì theo dõi như một cuộc đẻ thường. Nếu có suy thai hoặc giảm ối, có yếu tố bất lợi như nhau bám thấp, ngôi ngược thì cần mổ lấy thai và có sự tham gia của bác sĩ hồi sức sơ sinh .

Trên đây là những kiến thức về hiện tượng thai chậm tăng trưởng/phát triển mà Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc cung cấp đến các thai phụ, hy vọng đó là những thông tin bổ ích kịp thời cho Mẹ chuẩn bị cho một thai kỳ an toàn và trọn vẹn. Khám thai đều đặn giúp phát hiện sớm thai chậm phát triển, theo dõi, điều trị và có quyết định đúng lúc để tránh tử vong cho thai nhi, đồng thời hạn chế những tổn thương não với những di chứng tâm thần và vận động về sau.

**Lưu ý: Những thông tin cung cấp trong bài viết của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Người bệnh không được tự ý mua thuốc để điều trị. Để biết chính xác tình trạng bệnh lý, người bệnh cần tới các bệnh viện để được bác sĩ thăm khám trực tiếp, chẩn đoán và tư vấn phác đồ điều trị hợp lý.

Theo dõi fanpage của Bệnh viện Đa khoa Hồng Ngọc để biết thêm thông tin bổ ích khác: https://www.facebook.com/BenhvienHongNgoc/

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button