Mẹ Và Bé

Chăm sóc trẻ sơ sinh và nhũ nhi

Ngay từ khi lọt lòng mẹ, trẻ cần phải được giữ ấm bằng một khăn bông mềm, ấm; chỉ cần lau qua và đặt trẻ lên ngực mẹ thì trẻ sẽ được sưởi ấm tốt. Nếu tình trạng sức khỏe tốt, có thể cho trẻ bú ngay sau khi cắt rốn; trẻ cần được bú sớm ngay sữa non của người mẹ, không nên cho trẻ nhịn hoặc uống nước đường, sữa chín của người khác vì dễ bị tiêu chảy do những thức ăn không thích hợp này.

Chăm sóc trẻ trong 7 ngày đầu thời kỳ chu sinh

Thời kỳ này khá quan trọng vì 7 ngày đầu sau sinh vẫn còn là thời kỳ chu sinh của trẻ. Đây là thời kỳ có tỉ lệ tử trận cao nhất so với trẻ sơ sinh. Nếu tỉ lệ tử trận của trẻ sơ sinh chiếm 50 % số trẻ tử trận dưới 1 tuổi thì tỉ lệ tử trận chu sinh chiếm khoảng chừng 50 % số tử trận trẻ sơ sinh. Trong quá trình này, do thực trạng ức chế của thần sinh sọ não nên đứa trẻ ngủ nhiều, chỉ bị thức giấc khi đói hoặc đi tiểu ướt tã và bị rét ; thế cho nên trẻ cần được chăm sóc chăm nom đặt biệt bằng những giải pháp cơ bản .

Trẻ sơ sinh cần được giữ ấm, không được để trẻ bị rét, bị cóng, hạ thân nhiệt vì đây là nguy cơ để vi khuẩn tấn công trẻ. Việc cho trẻ sơ sinh nằm chung với mẹ ngày nay được phổ cập rộng rãi ở các nước trên thế giới khi người mẹ sinh đẻ tại trạm y tế, nhà hộ sinh, bệnh xá kể cả bệnh viện vì chính hơi ấm của người mẹ là điều kiện sưởi ấm rất tốt cho con. Vấn đề cách ly mẹ và trẻ sơ sinh tại các phòng dưỡng nhi ở các khoa sản của bệnh viện đã không còn tồn tại nữa.

tre so sinhCần cho trẻ được bú mẹ ngay càng sớm càng tốt

Trẻ sơ sinh có nhu yếu ăn rất cao, vì thế cần cho trẻ được bú mẹ ngay càng sớm càng tốt và nên cho bú khi nào trẻ đòi bú ; chú ý quan tâm triển khai việc cho bú theo nhu yếu của trẻ chứ không cho bú theo giờ giấc. Khi đang còn ở trong bào thai, trẻ được phân phối liên tục chất dinh dưỡng từ máu mẹ qua nhau thai ; do đó khi sinh ra và ở ngoài tử cung thì trẻ dễ bị đói, bị rét nên cần có đủ nguồn năng lượng để sưởi ấm khung hình, chống đỡ với môi trường tự nhiên bên ngoài. Cần chú ý quan tâm sữa non là thức ăn chính của trẻ trong quy trình tiến độ này vì với một lượng ít sữa non khoảng chừng 200 ml cũng đã phân phối cho trẻ đủ nguồn năng lượng và những chất kháng khuẩn, nhất là IgA ( immunoglobulin A ). Thực tế IgA có trong sữa mẹ trong 7 ngày đầu có hàm lượng cao gấp ngàn lần so với sữa thường, thế cho nên không được vắt sữa non để bỏ đi mà phải tận dụng triệt để cho trẻ bú. Ngoài IgA, trong 1 cm3 sữa non có đến 4.000 bạch cầu giúp trẻ hủy hoại được những vi trùng đường ruột. Đồng thời sữa non còn có cả chất interferon kháng với virút. Do đó nếu trẻ sơ sinh được bú sữa non ngay sau khi sinh thì có năng lực sẽ không bị tiêu chảy và viêm phổi .
Tình trạng sinh lý thông thường khác trong thời kỳ này cũng thường gặp như : trẻ đi tiêu phân su sau khi sinh hoặc sau vài giờ, phân có màu xanh thẫm, đặc quánh, không có mùi ; nếu quá một ngày mà không thấy trẻ đi tiêu phân su là có hiện tượng kỳ lạ không thông thường, phân su chỉ lê dài trong vài ngày và sau khi được bú mẹ sẽ có màu vàng dần. Giảm cân nặng sinh lý cũng là hiện tượng kỳ lạ thường gặp ở trẻ sau khi sinh vài ngày. Hiện tượng vàng da sinh lý do hồng cầu tự vỡ sẽ lê dài không quá một tuần được xem là tín hiệu thông thường .
Tuy vậy, cần phải chú ý quan tâm những hiện tượng kỳ lạ không thông thường sau đây để xem xét nhằm mục đích có giải pháp xử trí tương thích gồm : trẻ bú vào bị sặc hoàn toàn có thể là tín hiệu của dị dạng thực quản. Trẻ không đi tiêu phân su hoàn toàn có thể là dị tật không có hậu môn hay teo ruột bẩm sinh. Trẻ khó thở, tím tái hoàn toàn có thể là bệnh tim bẩm sinh, thoát vị cơ hoành. Nếu rốn bị ướt bẩn, cứng hàm, chúm chím không há được miệng để ngậm vú mẹ hoàn toàn có thể là bị uốn ván rốn. Trẻ khóc nhiều hay ngủ li bì, không thức giấc lúc đói hay khi đi tiểu ướt tã phải được thăm khám kỹ để tìm nguyên do. Nếu đầu có bướu huyết thanh cần theo dõi, không nên chọc hút vì hoàn toàn có thể bị nhiễm khuẩn gây nguy khốn. Đối với những trường hợp trẻ bị ngạt sau khi sinh ra, phải thực hành thực tế xử trí cấp cứu tại chỗ bằng cách hút sạch đờm dãi, hô hấp tự tạo. Khi cần chuyển lên tuyến trên, cần chú ý quan tâm luân chuyển bảo đảm an toàn, không để trẻ bị lạnh cóng hay bị choáng. Đối với những trẻ sơ sinh nhẹ cân, thiếu tháng nhưng không có những tín hiệu triệu chứng không bình thường ; nên giữ ở tuyến y tế cơ sở hay tại nhà để chăm nom cẩn trọng và cho bú bằng sữa mẹ có khi còn bảo đảm an toàn hơn vào bệnh viện vì đây là một thiên nhiên và môi trường có nhiều mầm bệnh làm trẻ dễ bị lây lan bệnh tật .

Chăm sóc trẻ sơ sinh đến khi đầy tháng

Có thể nói tiến trình sơ sinh là thời kỳ sau chu sinh cho đến khi trẻ đủ 28 ngày tuổi. Trong thời kỳ này, những biến cố nghiêm trọng của thời kỳ chu sinh giảm dần. Trẻ hoàn toàn có thể yên tâm về nhà với mẹ, không thiết yếu nằm lại tại trạm y tế, nhà hộ sinh, bệnh xá hay bệnh viện. Tuy nhiên trạng thái sinh lý của trẻ trong quá trình này vẫn còn yếu, chưa hoàn hảo ; nhất là cỗ máy hô hấp và tiêu hóa, tính năng của thận và da ; vì thế trẻ sơ sinh dễ bị những vi trùng tiến công đường thở, đường ruột và da .

Lưu ý trẻ cần được giữ gìn da sạch sẽ, nên tắm bằng nước ấm hàng ngày; mặc áo bằng vải mềm, may rộng rãi, thay giặt hàng ngày. Thay băng rốn và giữ cho rốn khô thường xuyên. Cho trẻ bú sữa mẹ theo nhu cầu bất cứ lúc nào trẻ khóc đòi bú, kể cả ban đêm. Trong thời điểm này người mẹ được nghỉ ngơi, thoải mái, sữa sẽ tạo nhiều; vì vậy nên cho trẻ bú để tận dụng nguồn sữa mẹ. Chú ý cho trẻ bú trước khi vú có phản xạ tiết sữa, đây là cơ sở giúp cho sữa tiết ra nhanh hơn. Cho trẻ bú khi vú cương sữa còn có tác dụng làm thông các tia sữa, không bị tắc sữa gây áp-xe. Đồng thời cho trẻ bú sớm sẽ tạo nên phản xạ của oxytocin làm tử cung co bóp tốt và cầm máu tốt. Như vậy bữa ăn của trẻ sơ sinh tốt nhất trong thời kỳ này chủ yếu là sữa mẹ, nếu trẻ bú khỏe, mẹ ăn được và ngủ được với tinh thần thoải mái thì lượng sữa được tạo ra ngày một nhiều lên, thỏa mãn nhu cầu tối đa cho trẻ. Trong tháng đầu tiên này, nếu mẹ đủ sữa cho con bú, trẻ có tăng trọng lượng lên 1kg. Nếu trẻ sơ sinh được bú sữa mẹ hoàn toàn sẽ không bị tiêu chảy, viêm phổi hay bị các bệnh nhiễm khuẩn khác. Lưu ý trong thời kỳ này cần thận trọng khi sử dụng kháng sinh vì chức năng của thận chưa phát triển tốt nên dễ gây nguy hại.

tre so sinhTrẻ sơ sinh nên tắm bằng nước ấm hàng ngày

Cần nhớ trước khi rời khỏi trạm y tế, nhà hộ sinh, bệnh xá hay bệnh viện ; trẻ cần được tiêm chủng phòng bệnh lao vì trong 6 tháng đầu mặc dầu trẻ được đảm nhiệm những nguồn miễn dịch từ người mẹ để ngăn ngừa 1 số ít bệnh truyền nhiễm nhưng nếu trẻ tiếp xúc với những người bị bệnh lao thì rất dễ bị lây nhiễm. Trường hợp ngay sau khi sinh trẻ chưa được tiêm chủng phòng bệnh lao, khi đầy tháng nên cho trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để tiêm chủng phòng bệnh lao. Chú ý sau khi tiêm phòng bệnh lao, trẻ thường có vết sẹo để lại trên cánh tay ; nếu chưa có vết sẹo, cần phải tiêm chủng lại. Nếu sau khi tiêm phòng, trẻ bị sưng ở chỗ tiêm và nổi hạch ở nách, cần đưa trẻ đi khám và điều trị ; không được chọc hút hạch ở nách. Các trường hợp người mẹ sinh khó phải can thiệp khi sinh, trẻ sinh ra không khóc ngay thì cần chú ý quan tâm theo dõi ; nếu thấy trẻ bú kém, ngủ nhiều, li bì, sốt hay hạ thân nhiệt hoặc tím tái, khó thở … cần đưa trẻ đến cơ sở để khám ngay và xử trí tương thích .
Hiện nay một số ít nước trên quốc tế, trong đó có nước ta đã triển khai những xét nghiệm sàng lọc ngay sau khi trẻ sinh ra hoặc trong 15 ngày đầu để giúp chẩn đoán sớm một số ít bệnh di truyền hay bẩm sinh như : thiểu năng tuyến giáp trạng bẩm sinh, phenylketo niệu, galactose huyết, hội chứng sinh dục thượng thận … Đây là những bệnh chuyển hóa và di truyền gây tổn thương lớn đến quy trình tăng trưởng ý thức và sinh lý của trẻ ; nếu được phát hiện sớm, chẩn đoán và điều trị kịp thời, khung hình trẻ vẫn hoàn toàn có thể tăng trưởng và lớn lên như một trẻ thông thường .

Chăm sóc trẻ nhũ nhi đến khi đầy năm

Theo những nhà khoa học, trẻ ở tuổi nhũ nhi được xác lập từ 1 tháng tuổi đến 1 năm tuổi. Trong thời kỳ này, nhu yếu sinh lý tăng trưởng của trẻ rất cao nhưng những cỗ máy của khung hình và công dụng sinh lý vẫn chưa được hoàn thành xong tốt. Trẻ thường bị tiêu chảy vào thời gian khởi đầu cho ăn sam hay ăn dặm ; trẻ cũng dễ bị viêm đường hô hấp vì đã mở màn tiếp xúc với thiên nhiên và môi trường không khí bị ô nhiễm ở bên ngoài. Một số bệnh thường gặp trong thời kỳ trẻ nhũ nhi là tan máu do thiếu vitamin K vào thời gian từ 40 – 45 ngày tuổi, thiếu máu ở thời gian giảm cho bú mẹ và ăn sam hay ăn dặm khi trẻ từ 5 – 6 tháng tuổi. Trong thời kỳ này, nếu không được tiêm chủng phòng bệnh ; từ tháng thứ 2 – 3 trẻ dễ mắc bệnh ho gà ; từ tháng thứ 6 trở đi dễ bị bệnh bạch hầu, bại liệt, sởi, tiêu chảy và viêm phổi. Tiêu chảy và viêm phổi là hai loại bệnh có tỉ lệ mắc cao nhất, hoàn toàn có thể xảy ra từ 3 – 7 lần trong một năm. Nếu chính sách nhà hàng siêu thị thiếu chất, thiếu sữa mẹ ; nếu trẻ hay mắc những bệnh nhiễm khuẩn thì hậu quả dẫn đến suy dinh dưỡng là điều rất thuận tiện. Trẻ suy dinh dưỡng thường chỉ xảy ra so với những trường hợp trẻ không được nuôi dưỡng bằng bú sữa mẹ hoặc sữa bò. Trong 6 tháng đầu sau khi chào đời, trẻ thường được thừa kế những yếu tố miễn dịch của người mẹ nên những bệnh truyền nhiễm cũng ít bị mắc nhiều hơn từ tháng thứ 6 trở đi. Vì vậy việc chăm nom trẻ trong thời gian này cũng khá quan trọng, nhất là nuôi dưỡng đúng giải pháp và tiêm chủng phòng bệnh cho trẻ vừa đủ .
Lưu ý trong thời kỳ nhũ nhi, cách nuôi trẻ cho đến khi đủ 1 tuổi để đầy năm là yếu tố cần được chăm sóc. Chỉ cần cho trẻ bú sữa mẹ cho đến khi tròn 4 tháng tuổi, nếu mẹ đủ sữa thì trẻ hoàn toàn có thể lớn và tăng cân gấp đôi so với lúc mới sinh, tương ứng khoảng chừng 6 kg. Khi không có sữa mẹ, hoàn toàn có thể nuôi dưỡng trẻ bằng sữa bò, sữa dê, sữa trâu, sữa cừu hay sữa đậu nành. Nên nhớ rằng những loại bột ngũ cốc không phân phối được nhu yếu của trẻ trong quá trình này, nhất là bột gạo ; trẻ hoàn toàn có thể bị suy dinh dưỡng nặng và hoàn toàn có thể tử trận nếu không được điều trị kịp thời. Đối với những loại sữa đã nêu ở trên, tốt nhất là nên dùng sữa tươi hay sữa bột bảo vệ vệ sinh ; sữa đặc có đường không phải là nguồn thức ăn thích hợp cho trẻ. Thực tế mặc dầu người mẹ có nhiều sữa nhưng khi trẻ đã được 5 tháng tuổi cần cho trẻ ăn sam hay ăn dặm vì đây là một hình thức tập cho trẻ ăn bữa ăn của người lớn từ từ. Thức ăn sam hay ăn dặm của trẻ từ 5 – 7 tháng tuổi mỗi ngày chỉ cần một lần ; cơ cấu tổ chức thành phần bữa ăn gồm : bột loãng 5 % ; lòng đỏ trứng từ 1/4 quả trong tháng đầu, sau đó tăng dần lên ; những loại rau xanh kể cả lá rau nghiền kỹ có đủ những vitamin mà muối khoáng ; thêm một thìa cafe dầu thực vật hoặc bơ, mỡ. Khi trẻ được 8 – 10 tháng tuổi, mỗi ngày cho ăn 2 bữa ăn dặm ; ngoài trứng và rau, lúc này hoàn toàn có thể cho ăn những loại chất đạm động vật hoang dã hay thực vật như thịt, cá, tôm, đậu … ; chất bột pha đặc dần lên 7 %. Đối với trẻ từ 10 – 12 tháng tuổi, mỗi ngày cho ăn 3 bữa ăn dặm ; chất bột được pha đặc lên 10 % với những loại thực phẩm mà người lớn ăn. Lưu ý ngoài những bữa ăn dặm bằng bột hỗn hợp, vẫn duy trì cho trẻ được bú sữa mẹ nhất là vào buổi sáng và buổi tối ; nên nhớ rằng thành phần thức ăn dùng cho trẻ trong năm tiên phong hầu hết là sữa mẹ. Các thức ăn dùng để ăn sam hay ăn dặm là thức ăn bổ trợ cần phân phối đủ 4 nhóm gồm chất đạm, đường, mỡ, vitamin và muối khoáng ; đây là một nhu yếu dinh dưỡng hoàn hảo cho trẻ thiết yếu, nếu để thiếu bất kể nhóm nào cũng sẽ gây mất cân đối và trẻ sẽ không tăng trưởng tốt được .

Ở nước ta, nhiều người mẹ thường mắc phải sai lầm là cho trẻ nhũ nhi trong năm đầu tiên ăn sam hay ăn dặm quá sớm trước 4 tháng tuổi nên trẻ chưa có khả năng hấp thu được và thường bị tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa. Nếu ăn sam hay ăn dặm quá muộn và thức ăn chỉ có nước cháo, mắm muối, bột ngọt thì trẻ dễ bị suy dinh dưỡng vì thiếu chất do người mẹ kiêng cữ ít cho trẻ ăn trứng, mỡ và rau xanh. Nên nhớ rằng trứng là một loại chất đạm cao cấp đứng hàng thứ hai sau sữa có đầy đủ các axít amin rất cần cho nhu cầu phát triển của trẻ; chất mỡ sẽ cho nhiều calo hơn chất đạm, không có chất mỡ thì một số loại vitamin như vitamin A, vitamin D đều không được hấp thu vào cơ thể; các yếu tố vi lượng cần cho sự chuyển hóa như: sắt, kẽm, đồng… đều có trong những loại thức ăn như rau quả rất cần thiết cho cơ thể phát triển. Một vấn đề cũng khá quan trọng để phòng bệnh cho trẻ trong thời kỳ nhũ nhi là thực hiện việc tiêm chủng đầy đủ các loại vắcxin bảo vệ theo khuyến cáo và hướng dẫn của ngành y tế dự phòng.

Lời khuyên của thầy thuốc
Theo các nhà khoa học, thời kỳ chu sinh được tính từ khi bào thai được 28 tuần tuổi cho đến khi trẻ đã được sinh ra trong 7 ngày đầu. Vì vậy khi tính tỉ lệ tử vong chu sinh thì phải tính đến tất cả các trường hợp sảy thai, thai chết lưu và số trẻ sinh ra trong 7 ngày đầu còn có dấu hiệu sống. Do đó sau khi trẻ sinh ra, việc chăm sóc trẻ trong 7 ngày đầu của thời kỳ chu sinh hết sức quan trọng. Tiếp theo là thời kỳ sơ sinh đến khi đầy tháng và thời kỳ nhũ nhi đến khi đầy năm hoặc thôi nôi cũng phải được lưu ý trong việc chăm sóc trẻ cẩn thận. Có thể nói ba thời điểm này là bước ngoặt với những dấu ấn khó quên trong cuộc đời của mỗi con người. Việc chăm sóc trẻ cần phải được thực hiện đúng phương pháp, mang tính khoa học; nên loại bỏ các thủ tục, tập quán còn lạc hậu không đáng tồn tại để giúp trẻ phát triển tốt về thể lực và trí lực một cách bình thường.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button